Menisküs Yırtığı Nedir

Menisküs Yırtığı 

 

Menisküs yırtığı ameliyatlı ve ameliyatsız olmak üzere iki şekilde tedavi edilir. Menisküs yırtığı ameliyatsız tedavi sürecinde dize yüklenmemek ve var olan ödem ve yaranın iyileşmesini beklemek gerekir. Ardından menisküs egzersizleri ile bölgeye binen yükü azaltmak gerekir. Bir diğer tedavi yöntemi ameliyattır. Burada ya yırtık dikilir ya da yırtık traşlanarak temizlenir. Menisküs ameliyatı sonrası diz bükme problemi oluşur. Hastaların temel şikayeti menisküs ameliyatı sonrası dizimi bükemiyorum olur. Burada fizik tedavi ile dizin tekrar bükülmesi ve hareket açıklığını tekrar kazanması hedeflenir. 

 

Konuyu daha iyi anlamak için gelin menisküs nedir bakalım.

 

 

Menisküs Nedir?

 

Menisküs, dizlerimizde doğal olarak bulunan amortisörlerdir. Dizi oluşturan iki kemik vardır. Biri femur(uyluk kemiği), diğeri tibia(kaval kemiği). Bu iki kemik dizde birbirine bağlanır. Femurdan tibiaya doğru vücut ağırlığı aktarılır. Bütün vücut ağırlığı kıkırdağa binerse kıkırdaklarda yıpranma meydana gelir. Bu nedenle menisküslerimiz kıkırdağa binen yükü azaltır.

Menisküs, tibia üzerinde bulunan ve tibianın yüzey alanını genişleten bir dokudur. Bu doku tibia ve femur arasında bulunur ve femurun ucunu içten dışa doğru sarar. Böylece tibianın yüzey alanı genişler ve femurdan tibiaya doğru gelen yükler daha geniş bir yüzey alanında taşınır. Bu da tibiaya binen yükü azaltır.

Menisküsler hareketli yapılardır. Dizin bükülüp açılması esnasında tibia üzerinde öne ve arkaya doğru hareket ederler. Bu şekilde ekleme binen yükü her yönden karşılayabilirler. Menisküsün iç ve dış olmak üzere iki parçası vardır. Bunlara iç menisküs ve dış menisküs denir. İç menisküs dizin iç tarafında, dış menisküs dizin dış tarafında bulunur.

Menisküsler kendi içinde kırmızı bölge ve beyaz bölge denilen bölgeleri vardır. Menisküsün kırmızı bölgesi kanla beslenirken, beyaz bölgesi kandan mahrum kaldığı için çok az beslenebilir.

Menisküs Nedir? Menisküs Yırtığı Fizik Tedavi

 

Menisküs yırtığı nedir? 

 

Menisküsler yaşla, travma ile veya bazı hastalıklar nedeniyle pürüzsüz olan yüzeyinde yırtıklar oluşur. Bu yırtıklar menisküsün bütünlüğünü bozduğu için hareket esnasında menisküsün normalden fazla oynamasına ve tibiaya daha fazla yük binmesine neden olur. menisküs yırtıkları, konumuna ve boyutuna göre farklı farklı isimlendirilir. Sağdaki resimde menisküs yırtıklarının tiplerini görebilirsiniz.

 

Menisküs yırtığı ve ağrı

 

Menisküs yırtığı her zaman ağrı yapmaz. Yukarıda bahsetttiğimiz üzere menisküste kırmızı ve beyaz alanlar vardır. Menisküsteki beyaz alanda olan yırtıklar ağrıya yol açmazlar. Çünkü bu bölgede kanlanma olmadığı için aynı zamanda sinir uçları da yoktur. Bu nedenle burada olan yırtıklarda ağrı hissedilmez. Eğer beyaz kısımdaki yırtık büyükse menisküsün yırtık parçası dizin içinde serbestçe hareket eder. Bu da diz hareketleri esnasında menisküsün eklem aralığına sıkışıp takılmasına neden olur. 

Kırmızı bölgede olan yırtıklarda ise menisküste ağrı oluşabilir. Çünkü burada kanlanma olduğu için sinir uçları da vardır. Bu nedenle menisküsün kırmızı bölgesindeki yırtıklarda yük ile birlikte ağrı hissedilebilir. Aynı zamanda kanlanma olduğu bölgelerde oluşan yırtıklar kanamaya yol açarak diz içerisinde şişmeye neden olabilir. 

 

Menisküs yırtığı nasıl olur? 

 

Menisküs yırtığı yaşla birlikte doğal olarak oluşabileceği gibi travma sonucu da oluşabilir. Yaşlanma ile birlikte menisküs içerisindeki liflerde yıpranmalar meydana gelir. Bu yıpranmalar zamanla birikerek büyük ve dejenerasyon adını alır.

Menisküs dejenerasyonu, menisküs içindeki küçük yırtıkların birleşmesi ve büyümesi sonucu oluşur. Dejenerasyonun büyüklüğüne göre menisküs yırtıkları 3 seviyede sınıflandırılır. birinci seviyedeki dejenerasyonda menisküs içinde ince bir çizgi halinde yırtık mevcuttur. İkinci seviye yırtıklarda menisküs içinde yassı bir yırtık mevcuttur. Bu iki tip yırtık menisküsün içinde gömülüdür. Menisküsün bütünlüğü bozulmamıştır. Bu neden ilk iki seviyedeki menisküs yırtıkları herhangi bir probleme yol açmazlar. Üçüncü seviyedeki yırtık ise menisküsün içinden dış katmanına doğru uzanır. Bu durumda menisküs iki parçaya ayrılır. Bununla birlikte diz içerisinde şişme, ağrı ve takılma hissi oluşabilir. 

Menisküs Yırtığı Çeşitleri

 

Diğer yırtık tipleri ise travmatik olarak oluşur. Dizin ani bir şekilde dönmesi, dışardan gelen darbeler, bazı dejenerasyonlar sonucu farklı tipte ve bölgede menisküs yırtığı oluşabilir. Bu yırtıkların konumuna ve büyüklüğüne göre farklı farklı isimlerle sınıflandırılır. En ciddi travmatik yırtık tipi kova sapı yırtığı denilen yırtık tipidir. Bu yırtıkta ameliyat şarttır aksi takdirde normal günlük yaşam aktivitesinde menisküs yırtığı diz içerisinde takılarak dizde kilitlenmeye hatta bazen diğer bağlarda(ön çapraz bağ, iç yan bağ vb) yırtıkların oluşmasına neden olabilir.

 

Menisküs yırtığı neden olur?

 

Menisküs yırtığı hemen hemen her yaşta görülebilir. Menisküs yırtığının iki temel sebebi vardır. Birincisi yıpranma ikincisi travmadır. Yıpranma şeklindeki yırtıklar herkeste zamanla gelişir. Travma tipi yırtıklar ise eğer dışarıdan bir darbe gelmesiyle dizin anormal dönmesi sonucu oluşur. Bu tip menisküs yırtığı sonrasında dizde kilitlenme görülebilir.

Dizin aktif stabilizasyonu, diz çevresindeki kasların dizin hareketleri esnasında dizi her zaman sert bir şekilde sıkı tutabilme becerisidir. Diz çevresi kaslar güçlü olduğu zaman ve bu gücü dizin her açısında kullanabildiği zaman dizin anormal içe ve dışa dönme hareketlerini engeller. Bu da dizin doğal hareket sınırlarının dışına çıkmadan diz içerisindeki yapıların sağlıklı bir şekilde yük almasını sağlar. Dizin aktif stabilizasyonunu sağlayan yapılar kas kuvveti, kas kontrolü(nöromusküler kontrol) ve kasın dayanıklılığıdır. Bu üçünden herhangi birindeki bir zaafiyet aktif stabilizasyonunun azalmasına neden olur. Bu da dizin normal sınırları dışında hareket ederek bağlarda zorlanma ve yıpranmaların artmasına neden olur. Anormal hareket eden dizlerde bağlar aşırı esner, menisküslere anormal yükler biner. Bu da menisküs yırtığı oluşma riskini arttırır. 

 

Menisküs yırtığı belirtileri nelerdir?

 

Menisküs yırtığının belirtileri çoğunlukla hareket esnasında açığa çıkar. 

  • Diz içerisinde hareket esnasında takılma hissi
  • Dizleri bükerek oturulduğunda ağrı hissi
  • Dizin iç veya dış kısmında noktasal ağrı
  • Diz çevresinde veya üst kısmında şişlik
  • Bazı günler uyandığınızdan itibaren gün boyunca dizde huzursuz hissettiren acı veya ağrı hissi. Bu ağrı ertesi gün kaybolabilir

Menisküs Yırtığı Belirtileri - Kadıköy Fizik Tedavi

 

Menisküs yırtığı tedavisi

Menisküs yırtığı tedavisinde ameliyatlı ve ameliyatsız tedaviler mevcuttur. Menisküs yırtığı ameliyatı sonrası iyileşme süresi yapılan işleme göre değişir. Menisküs dikilmesi durumunda 4-6 ay arasında bir iyileşme süresi mevcutken, menisküslerin traşlanması durumunda iyileşme süresi 4-6 haftadır. 

 

Menisküs yırtığı ameliyatsız tedavi

 

Menisküs yırtığı durumunda ameliyatsız seçenekler arasında en etkili yöntem fizik tedavidir. Fizik tedavi ile diz ve kalça çevresindeki kaslarda dizin aktif stabilizasyonunu arttırmaya yönelik egzersiz ve manuel terapi uygulamaları yapılır. Egzersiz ile kuvvet, dayanıklılık ve nöromusküler kontrol geliştirilirken, manuel terapi ile menisküs mobilizasyonu yapılırak menisküsün sıkışma ihtimali azaltılır. Aynı zamanda kalça ve diz bölgesinde ekleme yönelik manuel terapi ile eklem mobilitesi arttırılarak hareket kontrolü için daha geniş bir alan sağlanır. Böylece dizin hareketi için daha fazla alan ve kontrol için daha çok strateji geliştirilmesine imkan sağlar. Bu durumda en etkili egzersiz metodu açık kinetik zincir egzersizlerdir. Ayakta yük verilerek yapılan egzersizler menisküse zarar verebilir.

Menisküs Yırtığı Tedavisi

 

Bu tedavi sürecinde menisküs yırtığının derecesine ve tipine bağlı olarak ekstra önlemler alınabilir. Dizde kanlanan bölgede bir yırtık mevcut ise iyileşmeyi olabildiğince mümkün kılmak için bir süreliğine koltuk değneği kullandırılabilir. Bu süreçte dizin üzerine basılmaz ve meniskünü mümkün olduğu kadar iyileşmesine olanak tanınır. Bu evrede menisküse yüklenmeye yol açmayacak özel kuvvetlendirme egzersizleri seçilerek kasların dizi koruma gücü arttırılır.

Tedavi süresi tamamen menisküs yırtığının tipine ve konumuna bağlı olarak değişir. En az 4 hafta en fazla 10 hafta arasında değişen tedavi süreci mevcuttur. Bazı durumlarda fizik tedavi denenmesine karşılık iyileşme veya ağrının azalması mümkün olmamakta ve hasta ameliyata gönderilebilmektedir. 

 

Menisküs yırtığı ameliyatı

 

Menisküs yırtığı ameliyatı iki şekilde yapılır. Menisküs ya traşlanarak alınır ya da dikilerek tamir edilir. Hangi yöntemin seçileceği ameliyat yapan cerrah tarafından karar verilir. Bazı durumlarda ameliyat öncesinde hangi yöntemin seçileceği belirlenemez ve ameliyat esnasında menisküsün durumuna gözle bakılarak bu karar verilir. İyileşemeyecek bir bölgede olduğu düşünülen yırtıklar traşlanarak alınır, eğer kanlanan bölgede ise ve iyileşebilecek bir yırtık ise menisküs dikilir. Her iki ameliyat sonrasında fizik tedavi almak şarttır. Her iki ameliyatın da sonraki sürecinde farklı fizik tedavi yollar izlenir.

 

Menisküs dikilmesi sonrası fizik tedavi süreci

 

Menisküs yırtığı dikilerek tamir edildikten sonra çok kesin yasaklar mevcuttur. Ameliyat sonrasında dizde ödem olduğu için hastalar menisküs ameliyatı sonrası dizimi bükemiyorum derler. Eğer menisküs dikilmişse bunu ilk 6 hafta boyunca kesinlikle zorlamamak gerekir. Dikilen yırtığın tipine göre 3 veya 6 hafta arasında dizin üzerine basılmaya izin verilmez. Bazı yırtık tiplerinde belli bir süre 90 dereceden fazla dizin bükülmesine izin verilmez. Hatta bazı ameliyatlar sonrasında 30 dereceden fazlasına bile yasak konulur. Bu yasaklar tamamen ameliyatta dikilen menisküs yırtığına bağlı olarak belirlenir. Ameliyat sonrasında mutlaka cerrah tarafından bu bilgilerin alınması gerekir. 

Ameliyat Sonrası Menisküs Tedavisi

 

Menisküs tamiri sürecinde 3 faz mevcuttur.

 1. Faz – İyileşme dönemi

Bu dönemde menisküsün iyileşmesine olanak tanınır. Ameliyat sonrası bölgedeki iyileşme dokusuna zarar vermeyecek basit eklem hareket açıklığı egzersizleri yapılır. Yara bölgesinin iyileşmesine dikkat edilerek ödeme yönelik masaj yapılabilir. Ameliyat nedeniyle inhibe(sönmüş) olmuş kasları tekrar aktive etmeye yönelik PNF teknikleri uygulanır. Böylece kaslar tekrar uyandırılır. Bölgedeki dolaşımı arttırmaya yönelik düşük şiddetli yüksek tekrarlı pompalama egzersizleri yapılır. Cerrahın yasakları doğrultusunda dizi bükme ve yüklenme çalışmaları yapılır. Bu fazla dizi tam kilitleme becerisi mutlaka kazanılmalıdır. Diz kilitleme bu dönemde kazanılmazsa ilerleyen dönemlerde kazanılması zorlaşır.

Ameliyata bağlı olarak 3 ile 6 hafta arasında sürebilir.

 

2. Faz – Toparlanma dönemi

Menisküs kendi içerisinde iyileştikten sonra kademeli olarak yüklenilmeye başlanır. Ameliyattan sonra dizi bükmede ve düzleştirmede sorun yaşanır. Hastalar dizlerini dümdüz yapmayı ilk dönemde kazanırken, dizlerini tam bükme becerisini bu dönemde kazanır. Bu fazdaki hedef, diz ekleminin ameliyat sonrası süreçte kaybettiği özellikleri geri kazanma dönemidir. Menisküs ameliyatı sonrası merdiven çıkmaya bu dönemde izin verilir. Bundan önce merdiven çıkma koltuk değneği veya teker teker çıkarak yapılmalıdır. Bu dönemde ödem tamamen azaltılır, kas kuvveti belirli bir seviyeye kadar kazanılır, diz bükme açısı tamamen kazanılır. Bu kazanımlar elde edildikten sonra rahat rahat merdiven inip çıkılabilir.

Bu dönem ameliyata bağlı olarak 4-6 hafta sürer. 

 

3. Faz – Güçlenme dönemi

 

Bu fazda artık ameliyatın bütün etkileri ortadan kalkmıştır. Dizin tekrar sakatlanmamasına ve patlayıcı kuvveti kazanmaya yönelik çalışılır. Bu dönemde sıçrama, sprint atma, tek ayak üzerine dengeli düşme gibi yüksek eforlu egzersizler yapılır. Bu dönem tamamen kişinin hedeflerine göre uzun veya kısa sürer. Eğer kişi aktif spor hayatına dönmek isterse 4-6 hafta sürer. kişi basit jogging gibi düşük şiddetli spora dönüş isterse 2-3 hafta sürer. Eğer aktif bir spor yaşamı sürdürmeyecekse spor salonunda yapılacak bir egzersiz programı verilerek  tedavi süreci sonlandırılır.

 

Menisküslerin alınması sonrası fizik tedavi 

 

Menisektomi, menisküsün traşlanarak alınmasına verilen isimdir. Bu işlemden sonra fizik tedavi süreci çok daha kısa ve zahmetsiz sürmektedir. Menisküs alındığı için iyileşmesini beklememiz gereken bir yara dokusu bulunmamaktadır. Hastalar hemen dizlerinin üzerine yük verebilirler. Destekli bir şekilde kendi başlarına yürüyebilirler. 

Bu işlem sonrasında fizik tedavi sürecinde iki dönem vardır. İlk dönemde ödem ve hareket kısıtlılığının azaltılmasına yönelik uygulamalar yapılırken ikinci dönemde yüklenme ile kuvvetlendirmelere başlanır. 

Menisektomi sonrası fizik tedavi

 

1.Faz – Toparlanma dönemi

Bu fazda dizde yoğun miktarda ödem vardır ve hastalar dizlerini tam bükme ve kilitlemede sorun yaşarlar. Kas kuvveti azalmış olmasına karşılık bu tamamen kas inhibisyonu kaynaklı gelişir. Ödem azaldığı takdirde kuvvetteki kayıp hızlıca yerine konulabilir. Bu dönemde amaç diz açısını tamamen kazanmak ve kas inhibisyonunun tamamen ortadan kaldırılmasıdır.

Bu dönem hastanın yaşına ve ameliyat öncesi eklem-kas sağlığına bağlı olarak 2-4 hafta arasında sürebilmektedir.

2.Faz – Güçlendirme dönemi

Bu Faza Geçildiğinde Dizde Hareket Açıklığı Tamamen Kazanılmıştır. Bu Nedenle Tam Yüklenmeye Başlayabiliriz. İleri Seviye Kuvvetlendirme Egzersizleri Ve Denge Koordinasyon Egzersizlerine Başlanır. Menisküsler Artık Tamamen Alınmış Olduğu İçin Diz Çevresi Kaslar Normal Bir İnsandan Çok Daha Güçlü Olmalıdır. Menisküs Tampon Görevi Gören Bir Yapıdır Ve Bu Yapı Ameliyatla Alındığı İçin Kaslar Menisküsün Görevini Almaya Çalışmalıdır. Kasların Sağladığı Aktif Stabilizasyon Rolü Artmıştır. Kasların Bu Rolü Yerine Getirecek Kadar Güçlendirilmesi Gerekir.

 

Menisküs yırtığı hakkında sıkça sorulan sorular

 

Menisküs yırtığı kendi kendine geçer mi?

Menisküs yırtığı kendi kendine geçmez ancak fizik tedavi ile yol açtığı ağrı ve şikayetler ortadan kaldırılabilir. Bazı durumlarda enflamasyon nedeniyle oluşan ağrılar dize yüklenmeden geçirilen yeterli dinlenme ile azalabilir. Diz ekleminin içi sıvı olduğu için o bölgede bir iyileşme dokusu kendi kendine oluşamamaktadır. Sıvı ortamda düzgün bir pıhtı oluşmaz bu nedenle iyileşme başlayamaz. Bu nedenle yırtığın kendisi maalesef zamanla iyileşmemektedir.

 

Menisküs yırtığı ameliyat olmadan geçer mi?

Menisküs yırtığının tamamen iyileşmesi ancak yırtığın iyileşebilen (kırmızı) bölgede olması ile mümkündür. Eğer menisküs yırtığı menisküsün kırmızı bölgesinde ise iyileşme yalnızca ameliyat ile dikilme sonrasında mümkündür. Ameliyat olmadan yırtık geçmez ancak menisküsün yol açtığı şikayetler fizik tedavi ile geçebilir. Dolayısıyla yırtığın ortadan kaldırılmasının tek yolunun ameliyat olduğunu söyleyebiliriz. Bunun da ön koşulu yırtığın dikilebilir alanda ve büyüklükte olmasıdır. Eğer çok büyük veya küçük bir yırtıksa ameliyat ile de dikilemez. Büyük yırtıklarda ameliyatla menisküs alınır.

 

Menisküs yırtığı tedavi edilmezse ne olur?

Menisküs yırtığı tedavi edilmezse, yırtığın tipine bağlı olarak zararsız olabileceği gibi çok büyük problemlere de yol açabilir. Eğer menisküsten kopmuş veya ayrışmış bir parça varsa, hareket esnasında bu parça eklem aralığına sıkışarak dizde kilitlenmeye yol açabilir. Ani hamle esnasında, örneğin zıplama, dans etme, koşma gibi aktiviteler esnasında bu takılma meydana gelirse diz içersinde bulunan bağlardan bir veya birkaçında yırtılmaya yol açabilir. Eğer menisküsten parça ayrışmamış veya kopmamışsa tedavi edilmeyen menisküs yalnızca günlük yaşamı limitler. Bazı durumlarda da yırtığın büyümesine neden olabilir. Tek dezavantaj, erken dönemde dikilme ile iyileşebilecek bazı yırtıklar üzerinden zaman geçmesi sonucu yırtığın büyümesi ile birlikte dikilerek iyileşme özelliğini yitirebilir.

 

Menisküs yırtığı olanlar nelere dikkat etmeli?

Menisküs yırtığı olanların kalça ve diz çevresi kaslarını kuvvetli tutması gerekir. Bu şekilde menisküse binen yükü azaltarak şikayetlerini azaltabilirler. Uzun süre bağdaş kurma, yer sofrasında dizleri bükerek yemek, dizlerinin üzerine oturmak gibi aktivitelerden de kaçınmak gerekir. Menisküslere binen yükte en önemli faktör kilodur. Yüksek kilolu bireylerin dizlerine binen yük çok daha fazla olacaktır. Bu nedenle diz ağrısı şikayeti olan kişilerin her şeyden önce kilo vermeye çalışmaları çok daha verimli bir çaba olacaktır.

 

Menisküs yırtığına ne iyi gelir?

Dışarıdan kullanılacak ilaçlar, kremler veya enjeksiyonlar menisküsü iyileştiremezler. Bu tarz yöntemler menisküs sağlığına herhangi bir katkı sağlamamakla birlikte yalnızca psikolojik olarak etki gösterirler. Bu tarz uygulamalarda maddi istismarın çok fazla olduğunu söylemek gerekir. Bu yöntemleri denerken maddi külfetlerin altına girmemek gerekir. Unutulmamalıdır ki menisküs yırtığına en etkili çözüm diz çevresi kaslarını kuvvetlendirmektir. Kaslar kuvvetlendiği zaman menisküslere binen yük azalır ve böylecek ağrı ve şikayetler azalır.

 

Menisküs yırtılınca ne olur?

Menisküs yırtıldığı zaman eğer yırtık kırmızı bölgede ise kanama gerçekleşir ve diz etrafında şişme oluşur. Bununla birlikte kırmızı bölgedeki yırtıklarda ağrı şikayeti ortaya çıkar. Bu bölgedeki yırtıkların üzerine yük geldiği zamanda keskin bir ağrı olur. Eğer dizinizi belli bir pozisyona getirdiğinizde ağrı oluyorsa, yırtık olabilir. Eğer olası yırtık menisküsün beyaz bölgesinde ise dizde takılma hissi meydana gelebilir. Bu tip yırtıkta ağrı oluşmaz. Sadece belli pozisyonlarda dizde takılma hissi ile birlikte, bazen kilitlenme olabilmektedir. Eğer diz bir pozisyonda kilitlenirse kesinlike ani ve zorlayıcı manevralar yaparak açmaya çalışmamak gerekir. Ani bir hareket sonrasında yırtık çok daha büyüyebilir.

 

Daha detaylı bilgi almak için tıklayın.

Adres tarifi için tıklayın.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top
Scroll to Top
Telefon
whatsapp